Proefnotitie - Heerser Russian Imperial Stout.

Dit is de eerste proefnotitie van de Imperial Stout - Heerser, zoals beschrreven in dit onderwerp.

Uiterlijk: Bij het uitschenken toont dit bier een diep donkerbruine kleur. Er ontstaat een lichtbruine schuimkraag, die vrij snel inzakt tot een laagje. Het bier heeft niet veel koolzuur, wat past bij het biertype.

Geur: Gebrand met geuren van koffie, pure chocolade en melkchocolade reep. De toevoeging van het eiken en Port is te ruiken, maar gaat al richting balans. Het geeft het bier een rodewijn-achtige geur. Erg vol en met geuren van rood fruit.

Smaak: Dit bier heeft een gebrande smaak die het meest doet denken aan koffie en pure chocolade. Er is wat hout en rode wijn (tannines) aanwezig. De bitterheid van het bier is aan het begin net te bitter, maar dit went na een aantal slokken. Het mondgevoel lijkt net te dun voor dit bier, maar dit komt zeker de doordrinkbaarheid ten goede. Het bier is iets plakkerig op de lippen en niet siropig.

Oordeel: Het bier is nog te jong om goed te beoordelen, maar de gewenste smaken zijn al goed aanwezig. Het eiken en de Port blenden mooi in het bier, waardoor het bier een geur en smaak van rood fruit ontwikkelt. Een bier om in de toekomst te volgen. Gelukkig is er meer dan genoeg voorraad.

Veens Blond - De praktijk

De brouwcursus van brouwerij De Watertoren zit er op! De opzet en werkwijze voor het brouwen van een blond bier zijn hier beschreven. Hierbij is er uitgegaan van een standaard moutstort voor het brouwen van de Veens Blond. Omdat het interessant en leuk om experimenten uit te voeren, hebben beide groepen verschillende varianten van het recept gebrouwen. met betrekking tot gist, suikertoevoeging en hop.

Gist

Om het effect van de gist te proeven, zijn er 2 verschillende gisten gebruikt; de S-04 en WB-06. De eerste is een Engelse gist die een mooie Engelse fruitigheid aan het bier geeft, de WB-06 is een witbiergist, die in een eerder experiment veel citrus en een zurige indruk opleverden.

Suiker
In het recept is standaard 5% suiker opgenomen. De groep met het recept met de S-04 heeft de hoeveelheid verdrievoudigd. Verder is deze variant ook bitterder en hoppiger.


De recepten zijn dan als volgt:

Mout	1		2
	gewicht	gram	gewicht	gram
pilsmout	50%	2636	45%	2636
tarwemout	40%	2109	36%	2109
munichmout	5%	263	5%	263
kristalsuiker	14%	789	5%	263
Hop
Magnum	11 gr	60 min	20 gr	60 min
Target	16 gr	60 min
Saaz	15 gr	15 min	15 gr	10 min
Saaz	15 gr	2 min
Dichtheid	1072		1058
Bitterheid (IBU)	34		23
Gist	S-04		WB-06

Hoe gaat het nu verder met jouw bier?

Foto's van het brouwen, vergisten, hevelen en lageren.

20-02-2012: Dag 2 - De vaten staan te borrelen.  Er stijgt een mooie, hoppige geur op. De witbiervariant heeft een minder uitgesproken geur, maar wel lekker fris en licht.  
21-02-2012: De heftigste vergisting is voorbij na 3 dagen vergisting. 
23-02-2012: De vergisting is voorbij, maar het bier is nog flink troebel. Misschien toch maar even hevelen. Volgende week bottelen. 
27-02-2012: Vandaag het bier geheveld van de gistkoek. Op de laatste foto zijn de flessen te zien met op links het witbier en rechts de blonde. De smaak is zeker verschillend. Het witbier heeft een citrusachtige, licht zure smaak en heeft een dichtheid van 1010. De blonde heeft een hoppige geur en een wat moutige, bloemige smaak. De dichtheid is 1018. Hier gaan nog wel een paar punten vanaf in de komende week. Beide bieren zullen volgende week gebotteld worden. 

03-03-2012 Nu 2 weken na het brouwen en 5 dagen na het hevelen is het bier nog steeds vrij troebel. Door de toevoeging van gelatine zal het bier helder moeten worden. Dat wordt weer een mooi experiment. De resultaten voor de blonde zijn hier weergegeven. Het witbier is nog aan de laatste loodjes bezig, dat wordt een vrij ver uitgegist bier. Hopelijk niet te droog.

07-03-2012 Het witbier is niet te stoppen en blijft maar bubbelen. Vanavond maar eens meten wat de dichtheid nu is. Anders wordt dit ook helder getrokken met gelatine. De blond is kraakhelder inmiddels.  

10-03-2012: Vandaag is de blonde gebotteld. De opbrengst is 24 pijpjes, 3 halve liters en 3 0,75L. Dit is te verdelen over 5 man.    
15-03-2012: Na 5 dagen een flesje van de blonde opengemaakt, laten we zeggen een kwaliteitscontrole. Het bier is goed helder, een klein zoetje en nog niet helemaal op druk. Het bier had nog wat diacetyl (boterbabbelaars), maar dit zal in de komende weken wegtrekken. 
24-03-2012: Het witbier is gebotteld bij een dichtheid van 1009. Vrij ver uitvergist, maar de eerste indruk is goed. Een mooie citrus-achtige frisheid en een klein troebeltje. Gebotteld met 5 gram suiker per liter, wat betekent dat er niet te veel koolzuur zal ontstaan en er een goed doordrinkbaar  bier ontstaat. De score bedraagt 30 kleine flesjes en 5 grote 75 cl flessen.

25-03-2012: Na 2 weken een blonde opengekraakt en dit bier begint al prima te smaken. Het bier is redelijk clean en licht fruitig. Lekker in de zon.
30-03-2012: Na 1 week het witbier opengetrokken. Duidelijk droger en licht zurig (citrusachtig) en een klein beetje boterbabbelaar. Dit bier zal over 2 weken flink beter zijn, want dit zijn duidelijk tekenen van een heel jong bier. De droogheid zal niet wegtrekken ben ik bang, dus het blijft een vrij droog bier. 

Op 13 april zijn beide bieren geproefd door alle brouwers. Over het algemeen viel de blonde het beste in de smaak. Een hoppig, iets fruitig bier met een goede dosis alcohol. Het witbier was wat zurig met een citrusachtige smaak. De flessen zijn schoon op gegaan. Zeker voor herhaling vatbaar!

Het beste pils van Nederland?

Enige tijd geleden verscheen er op het forum van Hobbybrouwen.nl een bericht van de voorzitter van PINT met de vraag of er behoefte is aan een wedstrijd pils brouwen. Pils kan je natuurlijk gewoon in de winkel kopen en voor de hobbybrouwer is het niet de eerste bierstijl die in je opkomt. Maar toegegeven ze hebben het idee leuk uitgewerkt. De opdracht is om een goed en vooral commercieel verkoopbaar pils te maken. Hierbij ook gebonden aan de beschikbaarheid van de ingredienten, alcoholpercentage, kleur, of het te brouwen is in de brouwerij en of het pasteuriseerbaar  is.

Inmiddels is er op de site van PINT een pagina aangemaakt waarop onderstaande tekst staat:

Heb jij je al eens aan het brouwen van je eigen pils gewaagd? Waarschijnlijk niet. Want ondanks dat pils één van de meest populaire biertjes is, is het ook één van de moeilijkst te brouwen bieren. Bij het brouwen van pils kun je geen foutjes wegmoffelen. Pils is ongenadig. Het is een heel puur en helder product. De kleinste afwijkingen vallen onmiddellijk op. Pils brouwen is dus een echte uitdaging. Een challenge die alleen de allerbeste en creatiefste hobbybrouwers aangaan. De Brand bier brouwerij en bierconsumentenvereniging PINT dagen je daarom uit om het allermooiste hobbybrouwpils van Nederland te brouwen.
Wat is de bedoeling?
Brouw een ondergistend, helder pils met een alcoholgehalte tussen de 4,5 en 5 procent. Biedt zeven flessen van je zelfgebrouwen pils ter keuring aan. Een deskundige jury gaat de aangeboden pilseners proeven en beoordelen. Maximaal 10 pilseners komen in de finale, hieruit bepaalt de jury de uiteindelijke winnaar van de Bierbrouwwedstrijd: "Het Lekkerste Hobbybrouw Pils"
En dit kun je winnen!
Stel je voor: jouw hoogstpersoonlijke pils wordt straks eenmalig in de Brand bierbrouwerij professioneel gebrouwen. Vervolgens wordt het daar afgevuld en krijgt het een uniek, eigen etiket met daarop jouw naam en foto afgebeeld. Slijterij Mitra en de supermarkten van Jan Linders gaan het winnende pils zolang de voorraad strekt verkopen.

Dat klinkt interessant. Een pils is eigenlijk echt moeilijk te brouwen. Elke brouwfout, lichte infectie, slechte reiniging komt direct in een pils naar voren. Hier kan wel een recept bedacht worden wat niet te apart is, maar toch een andere smaak oplevert. Het recept van de Watertoren kan je hier vinden.

Veel succes met brouwen!

Brouwen met moutextract - steeping

Al jaren wordt er in brouwerij De Watertoren met water, mout, hop en gist gebrouwen. Voor de beginnende brouwer of de brouwer met wat meer haast zijn er ook andere en simpelere methoden. Dit kan bijvoorbeeld door gebruik te maken van moutextract, eventueel in combinatie met weken (steeping in het Engels) van gemalen moutsoorten. Hierdoor bestaat er een relatief grote vrijheid in het gebruik van moutsoorten en zijn er veel soorten bier mogelijk.

Voor dit experiment heb ik 4,5 kg moutextractstroop (gerstemout en tarwemout) tot mijn beschikking. Hier zit meer water in dan in droog moutextract, en met de brouwsoftware (Confomash) heb ik berekend hoeveel ik kan hiermee brouwen. 

Om het bier een speciale draai te geven, kunnen er mouten in het recept worden opgenomen. Deze mouten worden geschroot en in een fijnmazige zak in het water gehangen. Uit de literatuur blijkt dat er voor de meest optimale extractie, de gemalen mout in warm water van 65°C-75°C gehangen moet worden. Dit laat men 20-30 minuten in het water hangen. Een beetje hetzelfde als een theezakje dus. In deze stap worden suikers en smaak uit de mout in het water opgelost. In dit experiment zal de temperatuur op ongeveer 68°C gehouden worden. Bij te hoge temperaturen bestaat de kans op te veel tannines uit de mout.
Let op: er is op dit moment nog geen moutextract gebruikt, want dit zou het het rendement van het oplossen lager maken.

Hierna wordt de zak uitgelekt en verwijderd. Het water wordt daarna doorverwarmd naar kooktemperatuur. Tussentijds wordt het moutextract toegevoegd. Dit zal voor een flinke temperatuursdaling opleveren, er is veel warmte voor nodig om dit aan het koken te krijgen. Het werken met moutextract(stroop) levert een grote tijdswinst op, omdat er niet gemaischd, gefilterd en gespoeld hoeft te worden. Door het ontbreken van de spoelstap, hoeft er ook nog eens (relatief) minder lang gekookt worden, omdat er geen enorme hoeveelheid water hoeft worden afgedampt. Wanneer het wort kookt, wordt de hop toegevoegd. Het proces gaat nu verder zoals het normaalgesproken met een wort uit mout zou gaan.

Hieronder is het recept weergegeven.

Recept
Naam recept--------- : Parels voor de Zwijnen
Biertype------------ : Blond    
Aantal liters------- : 25 liter
Gewenst begin SG---- : 1057

Algemeen
Maischwater--------- : 30 liter (5 liter extra voor verdamping en restvocht in de hop)
Kooktijd------------ : 75 minuten
Berekende kleur----- : 16.8 EBC (Morey)
Berekende bitterheid : 22 EBU (Tinseth)

Moutstort
60%     3000g      Moutextract licht                            8    EBC  
30%    1500 g      Moutextract tarwe                          8    EBC  
8%        400 g      Carapils                                        2.5   EBC  
2%        100 g      Cara amber                                    60   EBC  

Hopstort
Bloemen---35 g  4.7 %az  60 min B Brewers Gold (D)
Bloemen---32 g  3 %az  15 min B East Kent Golding            
Bloemen---15 g  4 %az  5 min B Saaz (CZ)
Bloemen---27 g  6.3 %az  5 min B Cascade


         
De Brewer's Gold is een hop die een indruk van zwarte bessen kan geven. De bitterheid is niet hoog en past goed bij een doordrinkbare blonde.

Gist
Gistsoort----------- : Wyeast Ringwood Ale           
Gist toegevoegd als- : Activator

Het doel van dit experiment is om te kijken of er smaaktechnisch een vergelijkbaar bier gemaakt kan worden in vergelijking met een moutbrouwsel. Een stap-voor-stap handleiding voor het werken met moutextract en steeping is dit onderwerp weergegeven.

Na 3 weken is het bier direct uit het hoofdvergistingsvat gebotteld bij een dichtheid van 1019. Dit betekent een vergistingsgraad van 67%. De Wyeast site geeft een vergistingsgraad van 72-77%, dus dit is best laag. Het bier smaakte nog best zoet, maar aangezien de dichtheid al 1,5 week niet was gedaald en er nauwelijks koolzuur meer uitkwam, heb ik besloten te bottelen.

De kleur van het bier is veel donkerder dan op basis van de berekeningen was bepaald. Het productieproces van de moutextractstroop zoals ik die kreeg is niet perse bedoeld voor het brouwen van bier. Degene die me de stroop heeft geleverd heeft gemeld dat de stroop lange tijd op hoge temperaturen verblijft. Dit is niet (of minder) het geval bij moutextractpoeder.

Experiment: toevoegen van drank aan RIS

Tegenwoordig zijn er een behoorlijk aantal bieren op de markt die gelagerd worden op gebruikte houten drankvaten. In deze vaten heeft bijvoorbeeld whisky, port, wijn of cognac gezeten. De vaten krijgen als het ware een tweede leven door er bier in te lageren. Door het lageren, wordt de smaak van de drank in het bier overgezet. De smaak kan daarbij variëren van heel licht houtachtig tot zwaar eiken/tannines. Over het algemeen wordt dit bij zwaardere, donkere bieren gedaan, omdat dit beter bij de body en volle, moutige en donkere smaak van dit soort bieren past.

Als experiment wil ik aan een paar flesjes van mijn Russian Imperial Stout -Heerser een paar druppels drank toevoegen om zo het effect te testen en natuurlijk de beste combinatie te testen. In het originele recept is er al gelagerd met Franse eikensnippers en Port toegevoegd in het lagervat. Er is dus in het origineel al veel smaak aanwezig. De hoeveelheid toe te voegen drank zal worden bepaald door de intensiteit en alcoholpercentage van de drank. Hieronder zijn de opties die ik toe wil voegen.

1) Port - Offley ruby Port
2) Cognac - Chateau Montifaud 40%
3) Whisky - Glennmoranchie malt whisky
4) Whisky - Big Smoke 60%
5) Whisky Bowmore - 56%
6) Whisky zelfgestookt - 35%
7) Rum - Flor de Cana - 7 jaar
8) Sake - Ichinokura 15,5%
9) Jenever - Weduwe Visser

De dranken hebben allemaal redelijk uiteenlopende smaken. De whisky's op positie 4 en 5 zijn de meest heftige rokerige whisky's uit het assortiment van een bevriende whiskyspecialist en zijn qua intensiteit en alcoholpercentage het uiterste. De jenever gebruik ik meer als een soort referentie. Die geeft weinig smaak maar wel redelijk wat alcohol.

In de onderstaande tabel heb ik een inschatting gemaakt van de intensiteit van de drank en het alcoholpercentage. Met deze twee parameters is de hoeveelheid toe te voegen drank bepaald. De formule is redelijk pragmatisch gekozen. De twee rokerige whisky's zijn als ijkpunt gekozen en aan hand daarvan is de rest van de hoeveelheid berekend.

	Intensiteit [WT°]	Alcohol  [%]	Aantal druppels
1) Port - Offley ruby Port	4	35	8
2) Cognac - Chateau Montifaud	7	40	5
3) Whisky - Glennmoranchie malt whisky	7	40	5
4) Whisky - Big Smoke	14	60	3
4) Whisky - Bowmore	14	56	3
5) Whisky - zelfgestookt	6	35	5
6) Rum - Flor de Cana - 7 jaar	5	35	6
7) Sake - Ichinokura	2	15.5	7
8) Jenever - Weduwe Visser	3	35	11

(WT° = Watertoren ° - pragmatisch vastgestelde intensiteit)

In dit onderwerp zal een uitgebreid verslag volgen van de proeverij van bovenstaande bieren. Dit zal gebeuren door een vooraf opgezet proefplan, waarbij er gelet wordt op smaak, combinaties en intensiteit.

Brouwerijbezoek - brouwerij De Molen - Bodegraven

Een van de meest onderscheidende brouwerijen van Nederland is toch wel brouwerij de Molen. De veelal Amerikaans georienteerde bieren hebben over het algemeen veel smaak en hebben eigenlijk altijd wel een experimentele of extreme smaak in zich. Daarnaast ontbreken ook de Belgische, Duitse en Nederlandse bieren niet. Van de totale productie wordt 70% naar Amerika geexporteerd. Het succes van de Molen in Amerika is gekomen door sites als Ratebeer en Beeradvocate. Hier zijn de bieren heel hoog aangeschreven, de brouwerij staat zelfs in de top 100 van beste brouwerijen in de wereld. Reden genoeg om eens een rondleiding door de brouwerij te doen.

In de originele brouwerij werd op 23 vierkante meter alle brouwstappen als maischen, filteren, koken en vergisten uitgevoerd. Met een volume van 500 liter per keer en 8 keer in de week brouwen, kon er op een gegeven moment niet aan de vraag voldaan worden. In de buurt van de molen is daarom een pand gevonden en daar is een prachtige nieuwe brouwerij gebouwd.

Tijdens de rondleiding is het brouwproces uitgelegd in de originele brouwerij. Een goed verhaal en begrijpelijk uitgelegd. Er worden geen ongemoute granen gebruikt en er worden verschillende gisten gebruikt. De meest gebruikte is een geselecteerde stam die lijkt op de Wyeast 1056 of korrelgist US-05. Het water komt hier gewoon uit de kraan en wordt niet behandeld. De apparatuur is gemaakt van ketels uit de zuivelindustrie. Mooi om te zien dat men in een dergelijke kleine ruimte toch een brouwerij kan runnen.

 Tijdens de rondleiding kregen we 5 bieren te proeven. De bieren werden geschonken in een mooi proefglaasje en er zat net genoeg bier in om een indruk te krijgen van het bier. Het aanbod was vrij breed, er was een lichtgekleurd bier met koffie bij, Schwarzbier, Op en Top, Winterbier en een zware stout. De Schwarzbier was volgens de rondleider een goed uitgevallen foutje bij het afwegen van de ingredienten, maar dat lijkt mij een mooi verhaal, maar niet erg waarschijnlijk.                      


Daarna zijn we naar de nieuwe brouwerij  gegaan. De installatie is volledig in RVS uitgevoerd en ziet er indrukwekkend uit. Hier ligt de productie op ongeveer 3500 liter per batch en kan er makkelijker en sneller bier worden gebrouwen. Het overzetten van de recepten van 500 liter naar dit grotere proces (en met CCT's) is overigens nog niet zo makkelijk. Er is nog wat finetuning voor nodig. Het op punt stellen van de bieren wordt nu gedaan. Overigens wordt de 500 liter brouwerij aangehouden om de moeilijkere en duurdere bieren te brouwen, zoals de Kopi Loewak, een bier met koffie die door bepaalde katten is uitgepoept.

Opvallend in het proces is het gebruik van een extern vat bij het koken van het wort. Dit vat wordt gevuld met hop en het bier wordt door de hop gepompt. Het gevolg is dat er geen losse hop in de kookketel ronddwarrelt, dus het schoonmaken is een stuk makkelijker. Volgens de rondleider levert dit dezelfde smaak op als het los storten van de hop. In onderstaande foto zijn een aantal foto's van de brouwerij weergegeven.

Van linksboven naar rechtsonder: 1) De CCT tanks 2) de maisch- en kookketel 3) de maischketel 4) de gistopkweekvaten 5) de tanks waar het bier door de hop wordt gepompt 6) Lagertanks.  

Een aantal bieren worden gelagerd op gebruikte vaten die voorheen gevuld zijn geweest met whisky, bourbon, cognac en dergelijke. Helaas hebben we deze ruimte niet kunnen zien. De vaten worden vaak slechts twee keer gebruikt, omdat dan de smaak van de vaten verschuift van de drank naar het hout.

Na de rondleiding was er gelegenheid om nog wat te drinken. Alle bieren waren prima en er was voor iedereen een geschikt bier. Een mooie brouwerij en heerlijke bieren!

Pilsmout vs. Palemout

Bij het samenstellen van een recept bestaat het grootste gedeelte uit een basismout. Voorbeelden van basismouten zijn pilsmout, palemout, tarwemout, viennamout en munichmout. Over het algemeen worden in de meeste recepten pilsmout of palemout gebruikt. In het verleden heb ik me vaak afgevraagd wat het verschil is in de smaak van deze beide mouten.

Uit ervaring weet ik dat er een verschil bestaat, maar in een receptuur met andere mouten en andere hopsoorten wordt de smaak en invloed wel vertroebeld en is het moeilijk om zuiver te proeven. Dit is het verslag van een experiment wat ik een tijd geleden heb uitgevoerd om in een gecontroleerde opzet de verschillen te bekijken.

De verschillen

Een zoektocht langs een aantal bronnen heeft onderstaande tabel opgeleverd.  

		palemout	pilsmout
af-eest temperatuur(1)	°C	60 tot 95°C	70 tot 90°C
Gerst(2)	Type	Two-Row	Two-Row
		6 row (USA)
H20	Max.	4.5	4.5
Kleur	EBC	4 tot 7	2,5 tot 4
	° Lovibond	2.7 - 3.8	1.4 - 1.8
Eiwit Max.	Opl.	4.8	4.5
EiwitTotaal		11.5	11.5
Eiwit S/T		50.0	48.0
stikstof %(3)		1,75-1,8%	1,55%
Extract droog min.	FG	80.0	81.0
F-C Diff	Max	2.0	2.0
Diastatisch vermogen	° Lintner	45-70	60-90

Deze tabel is overgenomen van de Dingemans site met toevoegingen.


De moutproductie
Het grote verschil tussen pale -en pilsmout is dus de manier waarop het groenmout gedroogd wordt. Palemout wordt als een caramout gedroogd onder warme, vochtige omstandigheden, terwijl bij pilsmout zo snel mogelijk alle vocht wordt afgevoerd. Dit verklaard ook het verschil in kleur, palemout blijft langer warm.

Palemout is zeer geschikt voor eenstapsmaischschema's, omdat de mout beter oplosbaar is. Pilsmout is beter geschikt voor een klassieke maischmethode met meerdere temperatuurstappen. Meerdere bronnen op het hobbybrouwen forum kunnen echter bevestigen dat de huidige pilsmout ook goed met een eenstapsmaischschema te gebruiken is. Het hogere eiwitgehalte in pilsmout zou in dat geval wat meer troebel kunnen geven.
Er is ook een belangrijk verschil in diastatisch vermogen, oftewel enzymgehalte. Palemout heeft minder enzymen, waarmee rekening moet worden als er meer ongemout gestort wordt. De informatie is niet helemaal consequent, gehaltes varieren van maximaal 15 tot 50% ⁽⁴⁾. In de USA wordt er ook wel 6-rijige gerst gebruikt, welke meer enzymen bevat.

Het Experiment
Als extra is de combinatie 2/3 pilsmout + 1/3 munichmout meegenomen. Volgens een aantal bronnen is dit een goed alternatief wanneer er geen palemout aanwezig is. In onderstaand figuur is de samenstelling van de moutstort weergegeven.

moutsoort	pale mout	pilsmout	pils/munich
hoeveelheid	1 kg	1 kg	0,66
			0,33
kleur [EBC]	12,7	8,6	15

Bij de 3 brouwsels zijn hetzelfde behandeld, qua volume en dichtheid, licht gehopt en met een zelfde hoeveelheid gist.

Specificatie:

gewenst SG	1049
volume	4 liter
Challenger 7,4%	4 g (45 min)
bitterheid	20 IBU
gist	Windsor (3,7 g)

Het maischen is gedaan in een zogenaamde filteremmer: 2 emmers in elkaar met een horregaas ertussen. De binnenste emmer is de bodem uitgehaald. Dit is een simpele manier om kleine hoeveelheden te brouwen.

Maischen

Bij de bieren is ongeveer dezelfde temperatuur aangehouden. Het is lastig om dergelijke kleine hoeveelheden goed op temperatuur te houden. De mout is gestort bij 68°C, waardoor de temperatuur uitkwam op 66°C. Na een half uur heb ik bijverwarmd. Totaal 1 uur op +/-66°C gemaischt.

Resultaten
De dichtheden zijn niet helemaal hetzelfde uitgevallen. In ieder geval liggen de palemout en pilsmout wel aardig bij elkaar qua dichtheid.

moutsoort	begin SG
palemout	1052
pilsmout	1050
pils/munich	1042

De bieren zijn 45 minuten gekookt met 4 gram Challenger wat uitgerekend op 20 IBU uitkwam.
Zoals te verwachten was de kleur van het wort van de pilsmout het lichtst, palemout iets donkerder en het pils/munich mengsel was behoorlijk donker (bruin eigenlijk). De vergisting is prima verlopen, er stond een dikke laag schuim op het bier.

Proefervaringen

Na de vergisting en bottelen, zijn de bieren geproefd. Tijdens het proeven waren de bieren 2 maanden op fles.  De pils/munich combinatie was helaas geïnfecteerd geraakt en niet meer geproefd.

	pilsmout	palemout
uiterlijk	iets gushing, dof, grof schuim, glasplakkend	geen schuim, helder
geur	pilsachtig, iets zwavelig, lichte mooie stroachtige moutigheid	sterk moutig, munichachtig, Duits, biscuit, deegachtig, lijkt licht karamel
smaak	Kolsch of pilsachtig, iets zwavelig en stro	moutig, maar minder dan de geur doet vermoeden, biscuit, niet heel fris
nasmaak	droge afdronk, medium body	lijkt meer body te hebben dan de pilsmout, iets minder droge afdronk

Met alleen pils -of palemout is er wel degelijk een lekker bier te maken. Echt spannend zijn de bieren niet, maar wel goed te drinken. 

Van bovenstaande beschrijving wordt niemand echt heel veel wijzer, maar er is in ieder geval wel een redelijk groot verschil. Het pilsmout bier is fris en lijkt op een Kolsch, terwijl het palemout bier moutiger overkomt. Het doet me sterk denken aan een munich dunkel lager, qua moutigheid dan.

Als conclusie zou ik willen zeggen dat het er wel degelijk toe doet welke basismout er gebruikt wordt in een bier. Maar dat was vanaf het begin wel duidelijk. Verder is het kleurverschil duidelijk, de pilsmout is licht goudkleurig, de palemout is donker gouden.

 Bronnen:
⁽¹⁾ Hobbybrouwen.nl artikel "Mout"
⁽²⁾ Dingemans site.
⁽³⁾ Brew classic European beers at home -Wheeler and Protz
⁽⁴⁾ Common malt types