Posts tonen met het label reinstrijk. Alle posts tonen
Posts tonen met het label reinstrijk. Alle posts tonen

vrijdag 29 maart 2013

De eigen giststam van brouwerij de Watertoren

Een brouwer kan zich onderscheiden door een eigen giststam te onderhouden. Bij commerciële brouwers worden gisten gebruikt die vaak een kenmerkende smaak aan het bier van die brouwerij geven. Denk hierbij aan de trappisten als Westmalle, Rochefort, Chimay en La Trappe, maar ook Weihenstephaner, van Steenberge, Duvel en ga zo maar door. Deze bieren hebben een smaak waarmee de geoefende proever de brouwerij kan aanwijzen. Er zijn commerciële gistbanken op universiteiten te vinden, waar op aanvraag een reinstrijk gehouden kan worden, maar dat is prijzig en het is veel leuker om een eigen giststam te isoleren. 

De bedoeling van het hier beschreven experiment is om een gist te vangen, te isoleren en op reinkweek te zetten en er vervolgens een proefbrouwsel mee te vergisten. Hiervoor zal er net als bij de bevruchting van een Lambiek, de gist uit de omgeving worden gehaald. Er zullen niet alleen gisten op het wort groeien, maar ook melkzuurbacteriën, azijnzuurbacteriën en schimmels. De kunst wordt nu om een gist te determineren en die rein te strijken. Geen gemakkelijke klus en hygiënisch werken is hier erg natuurlijk erg belangrijk. 

Met behulp van agar, moutextract, gistvoeding en hop is er een voedingsbodem gemaakt en gegoten. De hop zorgt ervoor dat melkzuurbacteriën worden geremd in de groei.  Na het stollen, zijn de platen buiten geplaatst tijdens een koude, heldere nacht. Dit is gelijk aan het proces van de lambiekbrouwers. 


 


De volgende dag zijn de platen binnen gehaald en wordt de deksel erop geplaatst. Na een dag of 2 is er groei te zien op de plaat. Nu zijn er al koloniën te zien die op gist lijken. Zoals hiernaast te zien is, zijn het hoofdzakelijk schimmels die door de lucht zweven. Na 4 dagen zijn de platen overwoekert door alle schimmels en andere organismen. 
Van de vermoedelijke gistcellen zijn er 2 stuks overgeplaat op een nieuwe voedingsbodem. De ene was een romige, witte kolonie. De ander was romig, maar een beetje minder wit. Van de laatste is het minder waarschijnlijk dat dit een goede gistcel is. Dit vanwege mijn ervaring met het uiterlijk van 'echte' biergisten op een plaat. 


Twee dagen na het overbrengen van de cellen op een nieuwe plaat, is het uiterlijk zoals hiernaast gepresenteerd. Dit is een zogenaamde
strijkplaat, waarbij er met een entnaald lijnen worden getrokken over de voedingsbodem. Bij de tweede, derde en vierde lijn, probeer je dwars door de laatstgetrokken lijn te trekken. Het is de bedoeling dat er dan losliggende koloniën ontstaan die dan op uiterlijk kunnen worden beoordeeld. Zoals je kunt zien, is dat niet helemaal gelukt. Tot nu toe lijkt er gelukkig wel maar 1 soort organisme per
plaat aanwezig te zijn. De volgende stap is om nogmaals een monster van deze platen te nemen en uit te strijken. Hiernaast is het resultaat te zien. De strijkmethode is beter gelukt dan de eerste keer.

 







De 2 platen hebben een duidelijk ander uiterlijk en de geur is ook anders. Tijdens een brouwsessie is er wat wort met een dichtheid van 1030 overgehouden, zodat met beide 'gisten' een test mee gedaan kan worden. Van elke plaat is een deel van de koloniën afgeschraapt en die in het wort overgebracht. Daarna zijn de flessen regelmatig flink geschud. Plaat A had een wat deegachtige geur, Plaat B was wat meer fruitig, appelig.Na een aantal dagen zijn er op fles A grove bellen te zien, die lijken op de taaie bellen die gist ook kunnen hebben. De geur is (melk)zurig, maar wel aangenaam. Er wordt duidelijk gas geproduceerd. Fles B heeft een ander uiterlijk: een vlokkerig oppervlak dat ook aan de zijkant van de fles blijft hangen. Het ziet er niet uit als gist. Deze ruikt ook niet aangenaam. Het is een geur als van een rode schimmel Franse kaas. Er komt geen gas vrij bij deze fles.

Het verschil wordt ook duidelijk uit het plaatje van de bewaarde petrischalen, waar de koloniën vanaf zijn gehaald. De koloniën zijn naar elkaar toegegroeid, dus het is niet zo duidelijk meer, maar A heeft een romig uiterlijk, B is droog en wat rood/oranje.

Om risico's uit te sluiten, zal stam B niet meer mee gebrouwen worden. De stam A wordt ook twijfelachtig.

 Hierna  zullen de cellen onder de microscoop bekeken worden. 

donderdag 27 december 2012

Een reinstrijk maken - gist opkweken

Voor de gevorderde brouwer is het mogelijk om met beperkte middelen een gist te kweken door middel van een reinstrijk. De bedoeling van een reinstrijk is het selecteren van enkele gistcellen om zodoende een zuivere stam op te kweken. In dit artikel beschrijf ik de manier waarop ik dit gedaan heb, als experiment en om mijn microbiologie-practica weer eens terug te halen. Er volgen leermomenten en die kan ik meenemen in volgende gistexperimenten.

In het boek 'Yeast' door White en Zainasheff staat een mooi stuk over het reinstrijken van gisten en hoe je hieruit een giststarter kunt maken. Het begint allemaal met een gist(slurry). Hieruit worden enkele gistcellen geselecteerd en verder gekweekt. Als er tijdens het gebruik van een gist een infectie is opgetreden kan je hiermee ook de gist weer zuiver opkweken. Natuurlijk zijn de voorwaarden hiervoor dat je de mogelijkheid hebt om hygiënisch te werken.

Voor de voedingsbodem heb ik de volgende ingrediënten gebruikt:
  • 500 ml wort van moutextract van 1040
  • een mespuntje gistvoeding
  • enkele druppels melkzuur
  • 5 gram agar 

Dit heb ik enkele minuten laten doorkoken, zodat de agar daarna goed zal stollen. Het koken heb ik in een Duran fles gedaan in de magnetron. Hierin kan je de voedingsbodem koken, de dop erop draaien en zit je niet met overbrengen in de fles. Doe de fles niet te vol zodat het niet overkookt. 
Voor een optimale desinfectie van het opkweekmedium en de materialen is eigenlijk een snelkookpan/autoclaaf nodig. Hierbij wordt de temperatuur hoger dan 100°C en zullen micro-organismen worden afgedood. Helaas heb ik die niet en heb ik de gebruikte pipetten, platen en reageerbuizen in een hete 2% NaOH oplossing gedesinfecteerd. 

Hierna zijn de reageerbuizen en petrischalen gevuld met de agar. Dit is gebeurd naast een brandende gaspit om zodoende organismen uit de lucht uit te sluiten. Om er helemaal zeker van te zijn dat er niet per ongeluk een organisme is binnengeslopen, heb ik de platen en de buizen nog een paar minuten in de magnetron verhit, totdat het aan de kook was. Daarna nog een paar minuten laten koken. De voedingsbodem stolt wanneer deze afkoelt en vormt een mooie vaste gel. Doordat er in het wort nog wat eiwitvlokken aanwezig waren, zijn deze te zien in de gel. Dat is alvast een verbeterpunt voor de volgende keer. 


Na het stollen is er een zogenaamde strijkplaat gemaakt. Met een entnaald (een staaldraad met een klein oogje) neem je een monster uit de gistslurry. Met de entnaald breng je met een aantal strepen de gist over op de plaat. Door elke keer dwars op de strepen nieuwe strepen te trekken, creëer je losse koloniën op de plaat. In het plaatje rechts is dit te zien (dit is geen plaatje van br. de Watertoren). Uiteindelijk wil je voor een reinstrijk losse koloniën selecteren en daarmee verdergaan. Na een dag kun je al een patroon zien, waar de strepen zijn getrokken. Hier zijn witte puntjes te zien. Na 2-3 dagen op kamertemperatuur zijn wat losse koloniën te zien. Na een aantal dagen kun je hieruit gaan overbrengen op schuine reageerbuizen. Een  van de petrischalen heb ik geen gist in overgezet als een soort blanco. Als deze schoon blijft, heb ik voldoende hygiëne toegepast.

De schuine reageerbuizen zijn gemaakt met dezelfde agar als de petrischalen. Na het vullen van de buizen, leg je de buizen schuin, zodat de agar schuin stolt en er meer oppervlak aanwezig is. Voor het vervolg werk je het beste naast een open vlam van een bunsenbrander of in mijn geval naast een grote brandende gaspit, zodat de lucht steriel is. 
Selecteer op de petrischaal een kolonie die er wit en rond uitziet. Laat doorzichtige of anders gekleurde koloniën zitten. Wanneer er schimmel te zien is, is de plaat eigenlijk niet te gebruiken. Het is een teken van slechte hygiëne.Verhit de entnaald in een vlam totdat deze gloeiend heet is. Steek de punt in de agar om hem af te koelen. Neem daarna een kolonie, je hoeft geen zichtbare klontjes gist te zien. Als je maar ziet dat er wat op zit. Daarna open je de reageerbuis en breng je de naald tot het diepste punt in de buis. Maak dan een heen-en-weer gaande beweging terwijl je naar boven gaat. Na een zichtbare uitgroei van de gist, kun je deze goed afsluiten met bijv. Parafilm of tape en in de koelkast bewaren. De houdbaarheid hiervan is ongeveer 4-6 maanden in de koelkast. Daarna zal er overge-ent moeten worden op nieuwe schuine buizen.

 Naar aanleiding van het praktische gedeelte, zijn er een aantal verbeterpunten naar voren gekomen die in een volgend experiment meegenomen gaan worden. Op de controlebuizen en platen is er na een week geen uitgroei te zien.









Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...